آموزش احکام وضو (۲) : شرایط وضو
دسترسی سریع:
مقدمه
وضو یکی از مقدمه های واجب برای عبادت در پیشگاهِ خداوند مهربان است و شرط صحیح بودن نماز به شمار می رود. در این قسمت با مدد الهی در چندین شماره تمامی احکامِ وضو در وبسایت جامعه الاحکام درج خواهد شد. در این شماره به عنوانِ دومین قسمت، به بیان شرایط وضو خواهیم پرداخت؛
شرایط وضو
وضو به عنوان یکی از مقدماتِ نماز و عبادت در درگاهِ خداوندِ متعال دارای شرایطی است که با رعایت آن شرایط صحیح خواهد بود. شرایط وضو به مسائلِ مختلفی تعلق میگیرد که لازم است همه ی آنها توسطِ مکلف رعایت شوند. به طورِ کلی میتوان گفت شرایط در مواردِ زیر تقسیم میشوند:
شرایط وضو گیرنده
برای وضو گیرنده دو شرط لازم است:
- استعمالِ آب برای او ضرر نداشته باشد؛
- اعضای وضو در هنگامِ شستن پاک باشند؛
إذا تَوَضّأَ العَبدُ تَحاطُّ عَنهُ ذُنوبُهُ کما تَحاطُّ وَرَقُ هذهِ الشَّجَرَهِ .
هرگاه بنده وضو گیرد، گناهانش همچون برگ هاى این درخت فرو مى ریزد.
شرایط آب و ظرف وضو
آب وضو نیز لازم است دارای شرایطی باشد. از جمله:
- آب پاک باشد (نجس نباشد)؛
- آب خالص باشد (مضاف نباشد)؛
- آب مباح باشد (غصبی نباشد)؛
و همچنین در یکی از شرایطِ وضو این است که ظرف وضو (مباح باشد و غصبی نباشد)؛
مسئله: اگر کسی به صورت غیر قانونی لوله کشی کرده و یا شیر آب نصب کرده باشد، هرچند این کارش غاصبانه و حرام است، اما تصرف در آب (اگر آب غصبی نباشد و هزینه اش پرداخت شود) حرام نیست و وضو صحیح است.
شرایط مکان و زمانِ وضو
همچنین برای زمان و مکانِ وضو نیز شرایطی وجود دارد که عبارت اند از:
باید به اندازه ی وضو و نماز وقت باشد؛ بنا براین اگر وقت به قدری کم است که در صورت وضو گرفتن نمی توان همه ی نماز را در وقت خواند و مقداری از آن در خارج وقت واقع می شود نباید وضو گرفت و باید با تیمم نماز خواند.
۱. غصبی بودنِ مکان وضو باطل کننده ی وضو نیست؛
۲. خانم ها باید در مکانی وضو بگیرند که در معرض دید نا محرم نباشند؛
شرایط اعضا و افعال وضو
منظور از اعضا همان دست و پا و سر است که هنگام شستن و مسح کردن باید پاک باشند (نجس نباشند).
اما درباره ی کارهای وضو چند شرط وجود دارد:
- کارها به ترتیب انجام شوند؛
- پی در پی انجام شوند؛
- توسطِ خود شخص (مستقل) انجام شوند؛
به شرایط بالا اصطلاحا ترتیب، موالات و استقلال گفته می شود که هم اکنون آن ها را بیان خواهیم کرد؛
ترتیب
وضو باید به ترتیبِ خاصی انجام شود وگرنه نماز باطل خواهد بود و باید دوباره وضو بگیرد و مجددا نماز بخواند.
موالات
یکی از شرایط وضو رعایت موالات است. به این معنا که نباید در میان کارهای وضو به اندازه ای فاصله بیفتد که هنگام شستن یا مسح کردنِ یک عضو جاهای پیش از آن خشک شوند.
استقلال
یکی دیگر از شرایط وضو استقلال است. یعنی لازم است که مکلف خودش وضو بگیرد و اگر کسی این کار را برای او انجام بدهد وضویش باطل میشود؛
* توجه: اگر کسی تنها در مقدمات وضو به شما کمک کند؛ مثلا آب در مشت شما بریزد و خودتان دست و صورت را بشوئید وضو باطل نمی شود. هرچند در غیر ضرورت این کار (کمک گرفتن از دیگری برای انجام مقدمات وضو) مکروه است؛
منبع:
- کتاب درسنامه ی احکام عمومی، جلد اول، علیرضا محمدی نژاد؛